Araştırmacı gazeteci Aybəniz İlgar’ın kaleminden çarpıcı analiz

İran sınırları içerisinde yaşayan milyonlarca Azerbaycan Türkü, yalnızca bir coğrafyada var olma mücadelesi vermiyor; aynı zamanda kimliğini, dilini ve kültürel varlığını koruma savaşı veriyor. Araştırmacı gazeteci Aybəniz İlgar, Güney Azerbaycan’daki durumu “yaşamak ile yaşayabilmek arasındaki derin uçurum” sözleriyle tanımlıyor.

ANA DİLDE YAŞAM HAKKI YOK SAYILIYOR
Güney Azerbaycan’da doğan çocukların ana dilinde konuşarak büyüdüğünü ancak eğitim hayatına başladıkları andan itibaren farklı bir dil dayatmasıyla karşı karşıya kaldığını belirten İlgar, bunun sıradan bir eğitim politikası olmadığını vurguluyor.
“Dil sadece bir iletişim aracı değil; hafıza, tarih ve kimliktir. Dilin koparılması, bir milletin geçmişiyle bağının kesilmesi anlamına gelir” ifadeleri dikkat çekiyor.

HAK TALEBİNE BASKI VE CEZA
Haberde en dikkat çeken başlıklardan biri ise hak arayışına yönelik sert müdahaleler. Güney Azerbaycan’da hak talep eden bireylerin çeşitli suçlamalarla gözaltına alındığı, tutuklandığı ve ağır cezalara çarptırıldığı ifade ediliyor.
Özellikle “devlete karşı faaliyet” gibi geniş kapsamlı suçlamaların, ifade özgürlüğünü bastırmak için kullanıldığına dikkat çekiliyor. İdam cezalarının ise toplum üzerinde bir korku mekanizması oluşturduğu belirtiliyor.

KORKUYA DAYALI SİSTEM
İlgar’a göre bölgede hâkim olan temel unsur hukuk değil, korku. İnsanların ana dilinde konuşmaktan, sosyal medyada fikir belirtmekten ve kültürel etkinliklere katılmaktan çekindiği bir atmosferin oluştuğu aktarılıyor.
“Bu sadece baskı değil, aynı zamanda sistematik bir sindirme politikasıdır” değerlendirmesi yapılıyor.

BÖLÜNMÜŞ BİR MİLLETİN HİKÂYESİ
Haberde, Azerbaycan Türklerinin tarihsel olarak bölünmüş bir millet olduğu vurgulanıyor. Kuzey ve Güney Azerbaycan arasında çizilen sınırların yalnızca coğrafi değil; aynı zamanda toplumsal ve kültürel ayrışmalara da yol açtığı ifade ediliyor.
Ailelerin parçalandığı, ortak kültürün farklı siyasi sistemler altında şekillendiği bir gerçekliğe dikkat çekiliyor.

BÜTÖVLÜK ARZUSU GÜÇLENİYOR
Güney ve Kuzey Azerbaycan arasında kültürel ve manevi birlik fikrinin giderek daha fazla dile getirildiğini belirten İlgar, bunun siyasi bir söylemden öte doğal bir toplumsal refleks olduğunu ifade ediyor.
“Aynı dili konuşan, aynı tarihi paylaşan bir halkın yakınlaşma isteği tehdit değil, insanî bir ihtiyaçtır” görüşüne yer veriliyor.

TÜRK DÜNYASINA ÇAĞRI
Haberde, Güney Azerbaycan meselesinin yalnızca bölgesel bir sorun olmadığı; kimlik, adalet ve insan hakları meselesi olduğu vurgulanıyor.
Aybəniz İlgar, Türk dünyasına birlik çağrısı yaparak şu ifadeleri öne çıkarıyor:
“Bu çağrı bir milletin parçalanmışlığını sonlandırma çağrısıdır. Bu, birlik ve bütünleşme çağrısıdır.”

TARİHİN SESSİZ KALMAYACAĞI VURGUSU

Analizin sonunda, tarih boyunca baskı ve korku üzerine kurulu sistemlerin kalıcı olmadığuna dikkat çekiliyor. Güney Azerbaycan’daki taleplerin er ya da geç karşılık bulacağına olan inanç dile getiriliyor.
Sonuç olarak, Güney Azerbaycan’da yaşananlar yalnızca bir bölgenin sorunu değil; dil, kimlik ve insan onuru mücadelesi olarak öne çıkıyor. Ve bu mücadele, her geçen gün daha yüksek sesle dile getirilmeye devam ediyor.