Güney Kafkasya Bir Yol Ayrımında: Bölge Sonsuz Çatışma Yerine Barışı Seçebilir mi?

Yazar: İsa Sadıqov – AZXP Millet Vekili

Güney Kafkasya, modern tarih boyunca Avrasya’nın en hassas ve en fazla çatışma yaşayan bölgelerinden biri olarak öne çıktı. Savaşlar, toprak anlaşmazlıkları, zorunlu göçler ve büyük güçlerin rekabeti, bölge halklarının yaşamını derinden etkiledi. Ancak bugün, uzun yıllar süren gerginliklerin ardından bölgenin geleceğine dair umut veren gelişmeler yaşanıyor.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın barışın kurumsallaştırılması ve sınır ötesi iletişim kanallarının geliştirilmesi yönündeki açıklamaları, yalnızca Ermenistan ve Azerbaycan açısından değil, tüm uluslararası toplum açısından dikkat çekici bir sürecin habercisi olarak değerlendiriliyor. Bu gelişmeler, Güney Kafkasya’nın çatışma merkezli bir anlayıştan iş birliği ve kalkınma odaklı bir geleceğe yönelip yönelemeyeceği sorusunu yeniden gündeme taşıyor.

Bölge halkları onlarca yıl boyunca savaşların ağır sonuçlarıyla karşı karşıya kaldı. Binlerce insan hayatını kaybetti, aileler parçalandı, ekonomik kalkınma sekteye uğradı ve derin toplumsal yaralar oluştu. Bu nedenle ulaşım koridorlarının açılması, demiryolu bağlantılarının yeniden kurulması ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi yalnızca altyapı projeleri olarak değil, aynı zamanda kalıcı barışın temel unsurları olarak görülüyor.

Uzmanlar, sürdürülebilir barışın yalnızca siyasi açıklamalarla değil, tarafların ortak çıkarlarının güçlendirilmesiyle mümkün olabileceğini vurguluyor. Avrupa’nın İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturduğu ekonomik entegrasyon modeli, bu konuda sıkça örnek gösteriliyor. Her ne kadar Güney Kafkasya’nın kendine özgü tarihsel ve siyasi dinamikleri bulunsa da ekonomik karşılıklı bağımlılığın istikrarı artırdığı gerçeği değişmiyor.

Bununla birlikte bölgenin geleceği yalnızca Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ilişkilere bağlı değil. Güney Kafkasya uzun yıllardır küresel ve bölgesel güçlerin stratejik ilgi alanında yer alıyor. Enerji, ulaşım ve güvenlik eksenindeki rekabet, zaman zaman bölgesel uzlaşı çabalarını zorlaştıran unsurlar arasında bulunuyor.

Son dönemde ise bölge ülkelerinin geleceğe yönelik kararlarını dış jeopolitik hesaplardan ziyade kendi halklarının ihtiyaç ve beklentileri doğrultusunda şekillendirmesi gerektiği yönündeki görüşler güç kazanıyor. Uzmanlara göre kalıcı barış ancak bölge insanlarının refahını merkeze alan politikalarla mümkün olabilir.

Ermenistan ile Azerbaycan arasında devam eden barış süreci, ekonomik iş birliklerinin geliştirilmesi ve güven ortamının yeniden tesis edilmesi halinde Güney Kafkasya için yeni bir dönemin kapılarını aralayabilir. Elbette tarihsel sorunlar ve güvenlik kaygıları kısa sürede ortadan kalkmayacaktır. Ancak geleceğin savaş yerine iş birliği perspektifiyle tartışılmaya başlanması bile önemli bir zihniyet dönüşümünün göstergesi olarak kabul ediliyor.

Bugün dünya kamuoyu şu sorunun cevabını merak ediyor: On yıllardır çatışmalarla anılan Güney Kafkasya, siyasi irade, ekonomik iş birliği ve diplomasi sayesinde barışın örnek bölgelerinden biri haline gelebilir mi?

Bu sorunun yanıtı yalnızca bölge ülkelerinin değil, Avrupa ile Asya arasındaki geniş coğrafyanın güvenlik ve istikrar geleceğini de şekillendirecektir.