{"id":541,"date":"2026-04-01T16:12:00","date_gmt":"2026-04-01T13:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/?p=541"},"modified":"2026-04-01T16:12:00","modified_gmt":"2026-04-01T13:12:00","slug":"demokrasi-mucadelesinde-yeni-cephe-halk-parlementosu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/2026\/04\/01\/demokrasi-mucadelesinde-yeni-cephe-halk-parlementosu\/","title":{"rendered":"Demokrasi M\u00fccadelesinde Yeni Cephe, Halk parlementosu"},"content":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Murat Kan<\/p>\n<p>Siyaset bilimci\/Akademisyen<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Azerbaycan\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan Azerbaycan Halk Parlamentosu (AzXP) giri\u015fimi, yaln\u0131zca bir \u00fclkenin i\u00e7 siyasi meselesi olarak de\u011ferlendirilemez. Bu hareket, do\u011frudan do\u011fruya T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n demokratik gelece\u011fini, siyasal me\u015fruiyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve toplumsal iradesini ilgilendiren tarihsel bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Azerbaycan\u2019da uzun y\u0131llard\u0131r tart\u0131\u015f\u0131lan y\u00f6netim modeli, \u00f6zellikle son se\u00e7im s\u00fcre\u00e7leriyle birlikte yeniden sorgulan\u0131r hale gelmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda AzXP, yaln\u0131zca bir tepki hareketi de\u011fil; ayn\u0131 zamanda halk iradesini yeniden kurumsalla\u015ft\u0131rma iddias\u0131 ta\u015f\u0131yan siyasal bir in\u015fa projesidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle, \u015fahs\u0131m\u0131n da i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 bu olu\u015fum, me\u015fruiyetini do\u011frudan halktan alan alternatif bir temsil mekanizmas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Demokrasi M\u00fccadelesi ve Me\u015fruiyet Aray\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>AzXP\u2019nin temel \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, demokratik sistemin i\u015flevsiz hale geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00fc\u00e7l\u00fc toplumsal kanaattir. 2024 se\u00e7imleri sonras\u0131nda artan tart\u0131\u015fmalar, yaln\u0131zca teknik se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi meselesi de\u011fil; ayn\u0131 zamanda siyasal temsil krizinin derinle\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Kurulu\u015f bildirgesinde de a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edildi\u011fi \u00fczere, mevcut durum Azerbaycan Anayasas\u0131\u2019n\u0131n temel ilkeleriyle \u00e7eli\u015fmektedir. \u00d6zellikle devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn dar bir \u00e7evrede yo\u011funla\u015fmas\u0131, modern devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturan kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesini zedelemektedir.<\/p>\n<p>Bu noktada Azerbaycan Halk Parlamentosu, klasik muhalefet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek; do\u011frudan alternatif bir siyasal me\u015fruiyet zemini in\u015fa etmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Stratejik \u00d6nemi<\/p>\n<p>Bu hareketin en kritik y\u00f6nlerinden biri, etkisinin yaln\u0131zca Azerbaycan ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmamas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda yer alan devletlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 benzer tarihsel ve siyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerinden ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla AzXP;<\/p>\n<p>Demokratikle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin g\u00fc\u00e7lenmesi,<\/p>\n<p>Halk iradesinin kurumsalla\u015fmas\u0131,<\/p>\n<p>Siyasal hesap verebilirli\u011fin tesis edilmesi<\/p>\n<p>a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u00fcm T\u00fcrk devletleri i\u00e7in \u00f6rnek te\u015fkil edebilecek bir modeldir.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn burada verilen m\u00fccadele, yar\u0131n T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n di\u011fer co\u011frafyalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilecek benzer taleplerin de y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirleyecektir. Bu nedenle mesele, yaln\u0131zca bir \u00fclkenin i\u00e7 politik tart\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil; ortak bir siyasal gelecek meselesidir.<\/p>\n<p>Tarihsel Sorumluluk ve 1918 Ruhu<\/p>\n<p>AzXP\u2019nin referans ald\u0131\u011f\u0131 Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti miras\u0131, bu hareketin ideolojik temelini anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. 1918\u2019de ortaya konulan demokratik irade, sadece Azerbaycan i\u00e7in de\u011fil, t\u00fcm T\u00fcrk-\u0130slam co\u011frafyas\u0131 i\u00e7in \u00f6nc\u00fc bir model olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Azerbaycan Halk Parlamentosu\u2019nun hedefi, bu tarihsel miras\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyasal ger\u00e7ekli\u011fi ile yeniden bulu\u015fturmakt\u0131r. Bu, sadece bir nostalji de\u011fil; ayn\u0131 zamanda gelece\u011fe y\u00f6nelik kurumsal bir vizyondur.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 Boyut ve Siyasi Sorumluluk<\/p>\n<p>AzXP\u2019nin uluslararas\u0131 kurulu\u015flara yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131lar, hareketin yaln\u0131zca i\u00e7 dinamiklere de\u011fil, k\u00fcresel siyasal d\u00fczene de hitap etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Ba\u015fta Birle\u015fmi\u015f Milletler, Avrupa Konseyi ve AG\u0130T olmak \u00fczere uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin bu s\u00fcrece kay\u0131ts\u0131z kalmamas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p>Zira demokrasi, art\u0131k yaln\u0131zca ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde de\u011ferlendirilebilecek bir kavram de\u011fildir. K\u00fcresel sistemin me\u015fruiyeti, yerel d\u00fczeydeki demokratik standartlar\u0131n korunmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tarihin Ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 Belirleyen Bir S\u00fcre\u00e7<\/p>\n<p>Azerbaycan Halk Parlamentosu giri\u015fimi, k\u0131sa vadeli bir siyasi hareket olarak de\u011fil; uzun vadeli bir demokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projesi olarak okunmal\u0131d\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te yer almak, yaln\u0131zca bir siyasi tercih de\u011fil; ayn\u0131 zamanda tarihsel bir sorumluluktur.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Azerbaycan\u2019da verilen demokrasi m\u00fccadelesi, yar\u0131n T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tamam\u0131nda yank\u0131 bulacak bir s\u00fcrecin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Bu nedenle AzXP, yaln\u0131zca bir olu\u015fum de\u011fil; bir duru\u015fun, bir iradenin ve bir gelece\u011fin ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Murat KAN<\/p>\n<p>Siyaset Bilimci \/ Akademisyen<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Murat Kan Siyaset bilimci\/Akademisyen &nbsp; Bug\u00fcn Azerbaycan\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan Azerbaycan Halk Parlamentosu (AzXP) giri\u015fimi, yaln\u0131zca bir \u00fclkenin i\u00e7 siyasi meselesi olarak de\u011ferlendirilemez. Bu hareket, do\u011frudan do\u011fruya T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n demokratik gelece\u011fini, siyasal me\u015fruiyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve toplumsal iradesini ilgilendiren tarihsel bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131d\u0131r. Azerbaycan\u2019da uzun y\u0131llard\u0131r tart\u0131\u015f\u0131lan y\u00f6netim modeli, \u00f6zellikle son se\u00e7im s\u00fcre\u00e7leriyle birlikte yeniden [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":485,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,1,6,8,9],"tags":[266,208,209,265,239,267],"class_list":["post-541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-genel","category-gundem","category-manset","category-politika","tag-abamedya","tag-akademi","tag-akademisyen","tag-azerbaycan","tag-goycezengezur","tag-turkdunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=541"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":544,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/541\/revisions\/544"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}