{"id":422,"date":"2024-05-28T15:17:48","date_gmt":"2024-05-28T12:17:48","guid":{"rendered":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/?p=422"},"modified":"2024-05-28T15:58:33","modified_gmt":"2024-05-28T12:58:33","slug":"unutulmamalidir-ki-guvenli-kullanilan-bir-madde-yoktur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/2024\/05\/28\/unutulmamalidir-ki-guvenli-kullanilan-bir-madde-yoktur\/","title":{"rendered":"Do\u00e7. Dr. Murat KAN; &#8220;Unutulmamal\u0131d\u0131r ki g\u00fcvenli kullan\u0131lan bir madde yoktur!!&#8221;"},"content":{"rendered":"\r\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-428\" src=\"https:\/\/yoncagazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/uyusturucu-300x164.webp\" alt=\"\" width=\"423\" height=\"231\" srcset=\"https:\/\/yoncagazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/uyusturucu-300x164.webp 300w, https:\/\/yoncagazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/uyusturucu.webp 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 423px) 100vw, 423px\" \/><\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<p>Madde, v\u00fccuda girdi\u011finde ruhsal, davran\u0131\u015fsal ve fiziksel de\u011fi\u015fikliklere neden olup, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapabilen kimyasal uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddelerdir. Bu maddeler, do\u011fal ya da sentetik olabilir. Yasal olabilir ya da olmayabilir.<\/p>\r\n<p><br \/>\u00a0 \u00a0 \u00a0Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, sahte iyi olu\u015f hali veren bir maddenin, belirgin bir etkiyi elde etmek i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan fiziksel, ruhsal ve sosyal sorunlara ra\u011fmen, madde al\u0131m\u0131n\u0131n devam etmesi ve madde alma iste\u011finin durdurulamamas\u0131 durumudur. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, kullan\u0131lan maddenin \u00f6zelliklerine g\u00f6re de\u011fi\u015fen bir s\u00fcre\u00e7 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kar. Madde kullan\u0131m\u0131 genellikle merak edip bir kez deneme ile ba\u015flar. \u00d6zellikle gen\u00e7lerde \u00f6zenti de rol oynar. Bu ilk temasta, ki\u015fi kulland\u0131\u011f\u0131 maddenin etkisine ba\u011fl\u0131 olarak ge\u00e7ici bir zevk al\u0131r. Cesareti artar, utanga\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ortadan kalkar. Daha sonra stresli durumlarda ge\u00e7ici bir rahatlama sa\u011flamak i\u00e7in ara ara kullan\u0131lmaya ba\u015flar. \u0130lk ba\u015flarda maddenin ki\u015fiye zarar\u0131 yok gibidir ve ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan da kullan\u0131labilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Fakat s\u00fcrekli kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ki\u015fi, ayn\u0131 etkiyi elde edemez. Ayn\u0131 etkiyi elde etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r.<br \/>Ne bulursa kullanmaya ba\u015flar. Sonu\u00e7ta s\u00fcrekli kullan\u0131m yerini ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131r.<br \/>Madde, beyin i\u015flevlerini etkiledi\u011fi gibi t\u00fcm bedensel yap\u0131lar\u0131 da etkiler. Zamanla t\u00fcm organlarda kal\u0131c\u0131 hasarlara yol a\u00e7ar. Ruhsal ve davran\u0131\u015fsal sorunlar olu\u015fturarak ki\u015finin yak\u0131n ili\u015fkilerini ve sosyal ve mesleki hayat\u0131n\u0131 olumsuz etkiler. Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ki\u015finin her alandaki kapasitesini azalt\u0131r. Buna ra\u011fmen ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k nedeniyle ki\u015fi madde almaya devam eder. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapan ba\u015fl\u0131ca maddeleri; esrar, eroin, kokain, metamfetamin, ekstazi, u\u00e7ucu maddeler (bally, tiner), mara\u015f otu, sihirli mantar, LSD, melek tozu, benzodiazepinler, vb. olarak s\u0131ralayabiliriz.<\/p>\r\n<p><br \/>\u00a0 \u00a0 Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ki\u015filik \u00f6zelliklerinin bir \u00f6nemi yoktur. Kullanan her ki\u015fi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayn\u0131 riski ta\u015f\u0131r. Ancak \u00e7evresel fakt\u00f6rler b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Maddeyi kolay temin edebilme, rahat bir \u015fekilde kullanabilece\u011fi ortam\u0131n olmas\u0131, arkada\u015f grubunda kullananlar olmas\u0131 riski artt\u0131rmaktad\u0131r. Bir madde kullan\u0131ld\u0131ktan sonra, sahte iyi olu\u015f halini ne kadar k\u0131sa s\u00fcrede ve \u015fiddetli ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rsa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc o kadar fazlad\u0131r.<br \/>Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gen\u00e7ler, \u00f6zellikle de 15-25 ya\u015f aras\u0131ndakiler b\u00fcy\u00fck risk alt\u0131ndad\u0131r. Ancak ne yaz\u0131k ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde madde kullan\u0131m\u0131na ba\u015flama ya\u015f\u0131 15 ya\u015f\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Gen\u00e7ler genel \u00f6zellikleri itibariyle, merakl\u0131, cesaretli, yeniliklere a\u00e7\u0131kt\u0131r. Duygular\u0131 \u00e7abuk de\u011fi\u015fir. \u00c7abuk sevinir, \u00e7abuk \u00fcz\u00fcl\u00fcrler. Ba\u015far\u0131l\u0131 olmaktan ho\u015flan\u0131rlar. D\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe \u00f6nem verirler. Ebeveynlerinden ziyade arkada\u015flar\u0131n\u0131n s\u00f6zlerine ve davran\u0131\u015flar\u0131na \u00f6nem verirler. Bu nedenle arkada\u015f grubu madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Madde sat\u0131c\u0131lar\u0131 gen\u00e7lere, yeti\u015fkinler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile de\u011fil arkada\u015flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. S\u0131k\u0131nt\u0131 ve gerginlik duyulan durumlarda, arkada\u015f taraf\u0131ndan verilen ve i\u00e7eri\u011finde ne oldu\u011fu bilinmeyen ila\u00e7lar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ile madde kullan\u0131m\u0131na ba\u015flanabilir. \u00dclkemizde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n verilerine g\u00f6re, ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131n %70\u2019i 20 ya\u015f alt\u0131 gen\u00e7lerdir. Madde ile ilk temas genelde 12-17 ya\u015f aras\u0131nda olmaktad\u0131r.<\/p>\r\n<p><strong>Madde Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u0130lgili Yanl\u0131\u015f \u0130nan\u00e7lar<\/strong><br \/>\u2022Ara s\u0131ra kullanmakla bir \u015fey olmaz.<br \/>\u2022Ben kontrol edebilirim.<br \/>\u2022Herkes kullan\u0131yor bir \u015fey olmuyor.<br \/>\u2022Madde, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirir, konsantrasyonu artt\u0131r\u0131r.<br \/>\u2022Esrar alkolden daha zarars\u0131zd\u0131r.<br \/>\u2022Bir kere kullanmaktan bir \u015fey olmaz.<br \/>\u2022Ara s\u0131ra kullanmakla bir \u015fey olmaz.<br \/>\u2022Benim iradem g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<br \/>\u2022Sadece zay\u0131f bireyler ba\u011f\u0131ml\u0131 olur, ben ba\u011f\u0131ml\u0131 olmam.<br \/>\u2022Esrar bir ottur, zararl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\r\n<p>\u00a0 \u00a0 Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk alt\u0131ndaki gen\u00e7lerin aile yap\u0131lar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu ya da a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131c\u0131 ya da ilgisiz bir aileleri vard\u0131r. Par\u00e7alanm\u0131\u015f ailelerde, ebeveyn kayb\u0131nda, aile i\u00e7i ileti\u015fim eksikli\u011finin oldu\u011fu durumlarda risk artar. Aile i\u00e7inde madde kullanan birinin varl\u0131\u011f\u0131 riski en \u00e7ok artt\u0131ran fakt\u00f6rlerdendir. Erken ya\u015fta \u00e7al\u0131\u015fmak, sosyoekonomik problemler, cinsel ya da fiziksel taciz, d\u00fc\u015f\u00fck okul ba\u015far\u0131s\u0131 da riski artt\u0131r\u0131r.<\/p>\r\n<p><em><strong>Madde Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Zararlar\u0131n\u0131 saymakla bitiremeyiz. <\/strong><\/em>Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli zarar\u0131 zehirlenmeler ve bunun sonucu olarak \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Maddeler, beyni etkileyerek dikkati yo\u011funla\u015ft\u0131rmay\u0131 bozar, h\u0131z ve mekan kavram\u0131n\u0131 etkileyerek kazalara neden olabilir. Konu\u015fma ve hareket bozukluklar\u0131 yapabilir. Sara n\u00f6betlerine neden olabilir. Sindirim sistemini ve karaci\u011fer hastal\u0131klar\u0131na neden olabilir. Duyu organlar\u0131n\u0131 k\u00f6relterek tat, koku, g\u00f6rme, i\u015fitme bozukluklar\u0131 ve his kayb\u0131 yapabilir. Solunum sistemini bask\u0131lar. Nefes darl\u0131\u011f\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, bo\u011fulma hissi ve daha ileri a\u015famada solunum felci yaparak \u00f6l\u00fcme neden olabilir. Dola\u015f\u0131m sistemindeki zararlar\u0131 sonucu, \u00e7arp\u0131nt\u0131, y\u00fcksek tansiyon, kalp yetmezli\u011fi, kalp kas\u0131 hastal\u0131klar\u0131, inme sonucu fel\u00e7 ve dola\u015f\u0131m bozuklu\u011fu sonucu uzuvlarda kangren yapabilir. Kan h\u00fccrelerinde de\u011fi\u015fiklikler yaparak kan kanserine neden olabilir. Ayr\u0131ca ciltte de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fclebilir, yara iyile\u015fmesini geciktirir, sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesini artt\u0131rabilir. B\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131na neden olabilir. \u0130lk kullan\u0131mda cinsel g\u00fcc\u00fc artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse de s\u00fcrekli kullan\u0131mda cinsel i\u015flevlerde azalma ve k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilir. Ayr\u0131ca ortak \u015f\u0131r\u0131nga kullan\u0131m\u0131 ve kontrols\u00fcz cinsel ili\u015fki deneyimleri nedeniyle sifiliz, t\u00fcberk\u00fcloz, hepatit ve AIDS gibi bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara yakalanma riski b\u00fcy\u00fck oranda artar. T\u00fcm bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bedensel zararlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00f6nemli derecede ruhsal bozukluklara da yol a\u00e7ar. Ki\u015fide s\u0131k\u0131nt\u0131, gerginlik, uyku bozukluklar\u0131, di\u011fer depresif belirtiler, maddenin etkisi ile g\u00f6r\u00fclen hayaller ve \u015f\u00fcphecilik g\u00f6r\u00fclebilir. Madde kullanan ki\u015filerde birtak\u0131m davran\u0131\u015fsal belirtiler de g\u00f6zlemlenir. \u0130\u00e7e kapanma, sevdiklerinden uzakla\u015fma, ilgi ve isteklerinde h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler, s\u0131k arkada\u015f de\u011fi\u015ftirme, karar verememe, ani duygu de\u011fi\u015fimleri ya\u015fama, \u00e7abuk sinirlenme, al\u0131nganl\u0131k, i\u015ftahta bozulma, aktivite ve hobilere ilgi duymama, gelecekle ilgili motivasyon kayb\u0131 bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n<p>Madde ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131, aile ve dostlar\u0131 ile ileti\u015fim kopuklu\u011fu nedeniyle onlar\u0131 kaybetmekte ve maddeden ba\u015fka arkada\u015flar\u0131 kalmamaktad\u0131r. Aile hayat\u0131na verdi\u011fi zarar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra i\u015f hayat\u0131na, \u00fclke ekonomisine ve toplumsal ahlaka da balta vurmaktad\u0131r.<\/p>\r\n<p><em><strong>Madde Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Tedavisini \u00f6n g\u00f6r\u00fcrsek. <\/strong><\/em>Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavisi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6zellikle tedavi ilkelerini yerine getiren ki\u015filerde maddeyi b\u0131rakma oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Tedavi sadece ki\u015finin maddeyi b\u0131rakmas\u0131n\u0131 de\u011fil, sosyal ya\u015fam\u0131na geri d\u00f6nmesini ve ya\u015fam\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcrebilmesini de i\u00e7erir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, tedavide ba\u015far\u0131 oran\u0131n\u0131n %40 oldu\u011fu bildirilmektedir. Ki\u015finin tedavi olma motivasyonu ve tedaviye uyumu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131nda \u201cbu hastal\u0131\u011f\u0131n bir tedavisi olmad\u0131\u011f\u0131\u201d yolunda bir kan\u0131 yerle\u015fmi\u015ftir. Ancak, bu yanl\u0131\u015f bir kan\u0131d\u0131r. \u0130steklilik ve kararl\u0131l\u0131k tedaviyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tedavisi uzun s\u00fcrelidir. Ki\u015finin tedavide kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre artt\u0131k\u00e7a, tedavinin ba\u015far\u0131l\u0131 olma ihtimali artar. Tedavinin s\u00fcresi ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fmekle birlikte bir y\u0131l kadar devam etmelidir. Bir y\u0131l\u0131n sonunda da gerekli durumlarda tedaviye devam edilmesi gerekti\u011fi bildirilmektedir. \u00d6ncelikle ki\u015fi ba\u015fvurdu\u011fu zaman bedeninin maddeden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Buna detoksifikasyon ad\u0131 verilir. Detoksifikasyon t\u0131bbi bir d\u00f6nemdir. Kullan\u0131lan maddenin b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra ortaya \u00e7\u0131kan yoksunluk belirtilerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 hedefler. Her maddenin yoksunluk belirtisinin niteli\u011fi ve \u015fiddeti farkl\u0131d\u0131r. Yoksunluk belirtilerinin \u015fiddeti ki\u015finin biyolojik \u00f6zelliklerine g\u00f6re de de\u011fi\u015febilir. Madde kullan\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda bedenin kurdu\u011fu denge, madde b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra yeni bir denge olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u015fte bu d\u00f6nemde \u00f6nemli bedensel sorunlar ya\u015fanabilir. Bu bedensel belirtileri gidermek i\u00e7in t\u0131bbi m\u00fcdahaleler gerekir. Bununla birlikte tek ba\u015f\u0131na ila\u00e7 tedavisi yeterli de\u011fildir. Ki\u015finin kendisini tan\u0131mas\u0131, maddeyi kullanma davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesi, madde kullan\u0131m\u0131na neden olan durumlar\u0131 anlamas\u0131, tekrar ba\u015flamamas\u0131 i\u00e7in neler yapmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011frenmesi sa\u011flan\u0131r. Bu ama\u00e7la bireysel ve grup terapileri yararl\u0131 olmaktad\u0131r. Ailenin ve ba\u011f\u0131ml\u0131 ki\u015finin e\u011fitimi de tedavinin i\u00e7inde yer almaktad\u0131r. Tedavinin t\u00fcr\u00fc ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fir. Genel olarak ayaktan tedavi daha yararl\u0131d\u0131r. Bunun en \u00f6nemli nedeni ki\u015finin kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeden, bulundu\u011fu \u00e7evre ve ko\u015fullar i\u00e7inde madde kullanmamay\u0131 \u00f6\u011frenmesidir. Ancak ki\u015fi kendisini maddeden uzak tutam\u0131yor, arkada\u015f \u00e7evresinin bask\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 koyam\u0131yorsa, bu durumda hastaneye yat\u0131r\u0131larak tedavi edilmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r. Tedavi s\u00fcresi uzad\u0131k\u00e7a ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 artar. Tedavide ba\u015far\u0131y\u0131 art\u0131ran fakt\u00f6rlerden en \u00f6nemlisi ki\u015finin istekli ve kararl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Ba\u011f\u0131ml\u0131 kendini de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, ailesi de de\u011fi\u015fimlere u\u011framay\u0131 kabul etmelidir. Bu noktada ailenin deste\u011fi \u00f6nemlidir. E\u011fer ki\u015fi kendisinin ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funu unutmaz, tedaviye uyum g\u00f6sterir ve yar\u0131da b\u0131rakmazsa ba\u015far\u0131l\u0131 olma \u015fans\u0131 y\u00fcksektir.<\/p>\r\n<p>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yineleyen bir hastal\u0131kt\u0131r. Genelde madde kullananlar\u0131n birden fazla tedavi giri\u015fimleri vard\u0131r. Tedavi giri\u015fimi say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a, tedavi \u015fans\u0131 azalmamaktad\u0131r. Bu nedenle, birka\u00e7 kez ba\u015far\u0131s\u0131z tedavi giri\u015fimi ki\u015fiyi ve \u00e7evresini karamsarl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fcklememelidir<\/p>\r\n<p><em><strong>\u00c7ocuklar\u0131m\u0131zda ve \u00c7evremizde Madde kullanan ki\u015fi veya ki\u015fileri nas\u0131l anlar\u0131z?<\/strong><\/em><br \/>\u2022 Odas\u0131nda yaln\u0131z vakit ge\u00e7irmeyi tercih eder.<br \/>\u2022 Arkada\u015f \u00e7evresi s\u00fcrekli de\u011fi\u015fir.<br \/>\u2022 Para harcamas\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, harcamalar\u0131 aras\u0131nda dengesizlik vard\u0131r. \u00c7alma davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir.<br \/>\u2022 Okula devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azal\u0131r, okul ba\u015far\u0131s\u0131 d\u00fc\u015fer.<br \/>\u2022 Maddeye gereksinimleri yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, g\u00f6zlerinde sulanma, burun ak\u0131nt\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\u2022 G\u00f6z bebekleri b\u00fcy\u00fcyebilir veya k\u00fc\u00e7\u00fclebilir. Bunu gizlemek i\u00e7in g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc takar.<br \/>\u2022 A\u015f\u0131r\u0131 terleme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\u2022 V\u00fccutlar\u0131nda i\u011fne izleri, morarma, damarlar\u0131 \u00fczerinde iltihaplanm\u0131\u015f b\u00f6lgeler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130\u011fne izlerini saklamak i\u00e7in s\u0131cak havalarda uzun kollu giyinir.<br \/>\u2022 Uyu\u015fuk, uykulu, huzursuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br \/>\u2022 Madde elde etmek amac\u0131yla belirli zamanlarda ortadan kaybolur ve kanunsuz i\u015flere kar\u0131\u015fabilir.<\/p>\r\n<p><em><strong>Madde Kullanan Gen\u00e7lerle \u0130lgili \u0130pu\u00e7lar\u0131, <\/strong><\/em>Sald\u0131rgan ya da asi davran\u0131\u015flar g\u00f6sterirler, Ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 olur, her \u015feyi reddederler ya da a\u015f\u0131r\u0131 itaatkard\u0131rlar, Davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131 g\u00f6sterirler, \u0130\u00e7e d\u00f6n\u00fck bir yap\u0131lar\u0131 vard\u0131r.<br \/>Ani tepkiler verirler, \u00e7abuk heyecanlan\u0131rlar. Akranlar\u0131ndan \u00e7abuk etkilenirler, \u00f6zg\u00fcvenleri azd\u0131r.<br \/>Gelecek ile ilgili kayg\u0131lar\u0131 vard\u0131r, Kendilerini ispatlama \u00e7abas\u0131 i\u00e7indedirler, Cinsel kimlik sorunlar\u0131 ve genetik yatk\u0131nl\u0131klar\u0131 da olabilir, Sorunlarla ba\u015f etme mekanizmalar\u0131 yetersizdir.<\/p>\r\n<p>\u00a0 \u00a0 Gen\u00e7leri madde kullan\u0131m\u0131ndan koruman\u0131n ilk basama\u011f\u0131, onlar\u0131 sorumluluk sahibi, \u00f6zg\u00fcvenli, sorunlar\u0131yla ba\u015f edebilen ve \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirebilen ba\u011f\u0131ms\u0131z bireyler olarak yeti\u015ftirmektir. Bu ba\u011flamda ebeveynlere b\u00fcy\u00fck g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir. Ergenlik d\u00f6neminin \u00f6zelliklerini \u00f6\u011frenmek, a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu davranmamak, ilgisiz de olmamak, arkada\u015f \u00e7evresini tan\u0131mak, de\u011fi\u015fiklikleri fark etmek, yarg\u0131lamadan dinlemek, tehdit etmemek, sab\u0131r ve anlay\u0131\u015f g\u00f6stermek ve en \u00f6nemlisi kendi davran\u0131\u015flar\u0131 ile \u00f6rnek olmak gerekir.<br \/><br \/><\/p>\r\n<p>Do\u00e7. Dr. Murat KAN<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Madde, v\u00fccuda girdi\u011finde ruhsal, davran\u0131\u015fsal ve fiziksel de\u011fi\u015fikliklere neden olup, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapabilen kimyasal uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddelerdir. Bu maddeler, do\u011fal ya da sentetik olabilir. Yasal olabilir ya da olmayabilir. \u00a0 \u00a0 \u00a0Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, sahte iyi olu\u015f hali veren bir maddenin, belirgin bir etkiyi elde etmek i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan fiziksel, ruhsal ve sosyal [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":432,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,3,1,6,8,10,11,14],"tags":[230,233,232,204,195,200],"class_list":["post-422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-egitim","category-genel","category-gundem","category-manset","category-saglik","category-spor","category-yazarlar","tag-doc-dr-murat-kan","tag-eroin","tag-esrar","tag-psikoloji","tag-yonca-haber-ajansi","tag-yoncagazetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=422"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":433,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/422\/revisions\/433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yoncagazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}